Civil & Project Journal (CPJ) | منشور اخلاق نشر و سلامت پژوهش
اصول اخلاقی انتشار مقاله
تعهد به حقیقت علمی، عدالت پژوهشی، استقلال سردبیری و پاسخگویی حرفهای
نشریه عمران و پروژه به صاحبامتیازی و سردبیری دکتر علی قربانی، مؤسس رشته مهندسی مدیریت پروژه در کشور، سلامت پژوهش را بخشی جداییناپذیر از اعتبار علمی میداند. هیچ سرعتی در انتشار، هیچ جایگاه علمی یا حرفهای و هیچ منفعت سازمانی نمیتواند جایگزین اصالت، امانت، انصاف و مسئولیتپذیری در پژوهش شود.
این منشور، حقوق و مسئولیتهای نویسندگان، داوران، سردبیر، اعضای هیئت تحریریه، ناشر و خوانندگان را مشخص میکند و مبنای رسیدگی نشریه به تعارض منافع، تخلفات پژوهشی، اصلاح مقاله، بازپسگیری و شکایتهای اخلاقی است.
نشریه عمران و پروژه در سیاستگذاری و رسیدگی به مسائل اخلاق نشر، از قوانین لازمالاجرای جمهوری اسلامی ایران، استانداردهای پذیرفتهشده نشر علمی و اصول شفافیت، عدالت و استقلال سردبیری پیروی میکند.
قوانین ملی
قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی، مصوب ۱۳۹۶ مجلس شورای اسلامی، و آییننامه اجرایی آن، مصوب ۱۳۹۸ هیئت وزیران.
اصول COPE
استفاده از راهنماها و رویههای کمیته اخلاق نشر در زمینه شکایتها، تعارض منافع، سرقت علمی، اصلاح، بازپسگیری و سلامت فرایند داوری.
اصول داخلی نشریه
استقلال تصمیم علمی، داوری تخصصی، محرمانگی، حق پاسخگویی، مستندسازی تصمیمها و برخورد متناسب با ماهیت و شدت تخلف.
ارسال مقاله، پذیرش داوری یا عضویت در هیئت تحریریه بهمنزله آگاهی و پذیرش این اصول و مسئولیتهاست.
دسترسی آزاد، حقوق مؤلف و مجوز CC BY 4.0
نشریه عمران و پروژه دسترسیآزاد است؛ بنابراین متن کامل مقالات بدون نیاز به اشتراک برای خواندن، بارگیری، جستوجو، پیونددهی، نسخهبرداری و استفاده قانونی در دسترس است.
حقوق مالکیت فکری مقاله برای نویسنده یا نویسندگان محفوظ است. نویسندگان با پذیرش مقاله، حق انتشار نخست را به نشریه اعطا میکنند. مقاله تحت مجوز Creative Commons Attribution 4.0 International منتشر میشود.
استفاده، بازنشر، ترجمه، اقتباس و توزیع اثر، حتی برای مقاصد تجاری، با ذکر صحیح نام نویسندگان، عنوان مقاله، نام نشریه، DOI، پیوند مجوز و اعلام تغییرات احتمالی مجاز است.
CC BY 4.0 اشتراک و اقتباس با ذکر منبع
وظایف و تعهدات نویسندگان
۱
اصالت و صحت پژوهش
مقاله باید پژوهشی اصیل، منسجم و در قلمرو نشریه باشد. نویسندگان مسئول صحت روش، دادهها، تحلیلها، منابع، تصاویر، ادعاها و نتیجهگیری مقالهاند.
۲
عدم ارسال یا انتشار همزمان
مقاله نباید قبلاً منتشر یا پذیرفته شده باشد و تا تعیین تکلیف نهایی نباید همزمان به نشریه دیگری ارسال شود. انتشار همپوشان و بازنشر دادههای پیشین بدون اعلام شفاف مجاز نیست.
۳
نویسندگی واقعی و مسئولانه
نام نویسنده فقط برای افرادی درج میشود که مشارکت علمی مؤثر در طراحی، اجرا، تحلیل یا نگارش داشتهاند. نویسندگی افتخاری، نویسندگی پنهان و حذف مشارکتکنندگان واقعی ممنوع است.
۴
توافق نویسندگان
نویسنده مسئول باید تأیید همه نویسندگان درباره متن نهایی، ترتیب نامها، نویسنده مسئول، وابستگی سازمانی و ارسال مقاله را دریافت کرده باشد. پس از ارسال، تغییر نویسندگان صرفاً در شرایط استثنایی، با ارائه مستندات و تأیید سردبیر بررسی میشود.
۵
استناد، مجوز و حقوق اشخاص ثالث
استفاده از آثار دیگران باید با استناد دقیق انجام شود. برای مواد دارای حق مؤلف، تصاویر، ابزارها، پرسشنامهها یا دادههای محدود، اخذ مجوز لازم بر عهده نویسندگان است.
۶
تعارض منافع و حمایت مالی
همه منابع مالی، حمایتهای سازمانی، روابط حرفهای یا شخصی و هر عاملی که ممکن است بر پژوهش یا برداشت خواننده اثر بگذارد باید بهطور شفاف اعلام شود.
۷
دادهها و پاسخگویی پس از انتشار
نویسندگان باید دادههای خام و مستندات اصلی را برای مدت مناسب نگهداری کنند و در صورت درخواست موجه سردبیر یا بررسی اخلاقی، با رعایت محرمانگی در اختیار نشریه قرار دهند.
۸
اعلام خطا
در صورت کشف خطای مهم پیش یا پس از انتشار، نویسندگان موظفاند فوراً نشریه را مطلع کنند و در اصلاح، انتشار توضیح، بازپسگیری یا سایر اقدامات لازم همکاری کنند.
تذکر: انتشار مقاله بهمعنای تأیید تمام دیدگاهها، ادعاها یا نتایج آن توسط نشریه نیست. مسئولیت محتوای مقاله بر عهده نویسندگان است.
وظایف و تعهدات داوران
پذیرش داوری فقط در صورت برخورداری از تخصص کافی و امکان پاسخگویی در مهلت تعیینشده؛
اعلام فوری هرگونه تعارض منافع شخصی، مالی، سازمانی، دانشگاهی یا حرفهای؛
داوری بر اساس کیفیت علمی، روش، شواهد و استدلال و پرهیز از داوری سلیقهای، تحقیرآمیز یا تبعیضآمیز؛
ارائه نظر سازنده، روشن، مستدل و آموزشی همراه با تفکیک اصلاحات ضروری از پیشنهادهای اختیاری؛
حفظ محرمانگی مقاله، هویت نویسندگان و محتوای فرایند داوری؛
خودداری از استفاده از دادهها، ایدهها یا نتایج منتشرنشده مقاله برای منافع شخصی یا پژوهشی؛
خودداری از واگذاری داوری به شخص ثالث بدون اجازه سردبیر؛
عدم تماس مستقیم با نویسندگان و انجام تمام مکاتبات از طریق سامانه نشریه؛
گزارش شباهت، سرقت علمی، انتشار تکراری، دادهسازی یا سایر نگرانیهای اخلاقی همراه با مستندات؛
پیشنهاد استناد فقط در صورت ارتباط علمی واقعی و پرهیز از تحمیل استناد به آثار داور یا نشریه.
داور نباید تلاش کند مقاله را مطابق دیدگاه یا سبک شخصی خود بازنویسی کند؛ وظیفه داوری، سنجش علمی و کمک به اصلاح کیفیت مقاله است، نه تحمیل ترجیحات فردی.
وظایف سردبیر و اعضای هیئت تحریریه
استقلال تصمیم علمی
تصمیم پذیرش یا رد مقاله بر مبنای اصالت، کیفیت، اهمیت، روش و گزارش داوران اتخاذ میشود و نباید تابع منافع مالی، سازمانی یا روابط شخصی باشد.
انتخاب داور شایسته
داوران بر اساس تخصص موضوعی، سابقه علمی، عملکرد داوری، استقلال و التزام اخلاقی انتخاب میشوند.
کنترل تعارض منافع
سردبیر و اعضای هیئت تحریریه در صورت وجود تعارض منافع از تصمیمگیری درباره مقاله کنار میروند و پرونده به فرد مستقل واگذار میشود.
محرمانگی و حفاظت از اطلاعات
مقاله، گزارش داوری، مکاتبات و هویت داوران محرمانهاند و فقط برای مدیریت فرایند علمی استفاده میشوند.
رسیدگی به شکایت و تخلف
گزارش تخلف، حتی اگر پس از انتشار دریافت شود، با جدیت و مستند بررسی خواهد شد و نتیجه متناسب اعلام میشود.
اصلاح سابقه علمی
در صورت کشف خطا، نشریه حسب مورد اصلاحیه، توضیح سردبیر، ابراز نگرانی یا اعلام بازپسگیری منتشر میکند.
مقالات سردبیر، اعضای هیئت تحریریه یا کارکنان نشریه فقط از طریق فرایند مستقل، بدون دخالت نویسنده در انتخاب داور یا تصمیم نهایی، بررسی میشوند.
مسئولیتهای ناشر
حفظ محرمانگی نسخههای ارسالی، مکاتبات و سوابق داوری؛
تأمین و نگهداری زیرساخت فنی سامانه و پاسخگویی به مشکلات کاربران؛
پشتیبانگیری منظم از مقالات، اطلاعات نویسندگان و سوابق فرایند نشر؛
انتشار نسخه نهایی پس از تأیید نویسنده مسئول و کنترل صفحهآرایی؛
حفظ استقلال سردبیری و جلوگیری از اثرگذاری منافع تجاری بر تصمیم علمی؛
همکاری در رسیدگی به تخلفات، اصلاحات، بازپسگیریها و شکایتهای اخلاقی؛
شفافسازی هزینهها، مالکیت، مجوز انتشار و شرایط دسترسی آزاد؛
تلاش برای حفظ بلندمدت محتوای علمی و تداوم دسترسی به مقالات منتشرشده.
مصادیق رفتار غیراخلاقی پژوهشی و انتشاراتی
جعل دادهها (Fabrication)
ساختن داده، مشاهده، نمونه، آزمایش یا نتیجهای که در واقع رخ نداده است.
تحریف دادهها (Falsification)
تغییر، حذف یا دستکاری داده، ابزار، تصویر یا فرایند بهگونهای که نتیجه واقعی مخدوش شود.
سرقت علمی (Plagiarism)
استفاده از واژهها، ایدهها، ساختار، دادهها یا نتایج دیگران بدون استناد و انتساب صحیح.
خودسرقت علمی و انتشار همپوشان
بازاستفاده گسترده از متن یا دادههای پیشین خود بدون اعلام و استناد مناسب.
ارسال همزمان یا انتشار تکراری
ارسال یک مقاله به چند نشریه یا انتشار محتوای یکسان در چند محل بدون مجوز و شفافیت.
نویسندگی نادرست
درج نویسنده افتخاری، حذف نویسنده واقعی، فروش یا اجاره نام و تغییر غیرموجه ترتیب نویسندگان.
انتساب سازمانی غیرواقعی
درج وابستگی به دانشگاه، مؤسسه یا سازمانی که در پژوهش یا استخدام نویسنده نقشی نداشته است.
داوری یا استناد دستکاریشده
ارائه هویت یا رایانامه جعلی داور، تبانی در داوری یا تحمیل استنادهای نامرتبط.
نقض محرمانگی یا رضایت آگاهانه
انتشار اطلاعات محرمانه، دادههای شخصی یا تصاویر بدون مجوز، رضایت یا تأیید اخلاقی لازم.
استفاده پنهان یا گمراهکننده از هوش مصنوعی
تولید یا دستکاری متن، داده، تصویر یا استناد بدون اعلام، کنترل و پذیرش مسئولیت انسانی.
همانندجویی و ارزیابی اصالت
نشریه میتواند برای بررسی متون فارسی و انگلیسی از سامانههای همانندجویی از جمله همیاب و iThenticate استفاده کند. درصد همانندی بهتنهایی مبنای قطعی تصمیم نیست؛ نوع، محل، میزان، منبع و ماهیت تشابه توسط سردبیر یا ارزیاب بررسی میشود.
نقلقول صحیح، روشهای استاندارد، نام ابزارها و برخی عبارتهای ناگزیر ممکن است همانندی ایجاد کنند. در مقابل، حتی همانندی کم نیز اگر مربوط به ایده، داده، نتیجه یا ساختار اصلی باشد، میتواند تخلف جدی محسوب شود.
فرایند رسیدگی به گزارش تخلف یا شکایت
۱دریافت گزارش و مستندات
۲بررسی اولیه و حفظ محرمانگی
۳دریافت توضیح از اشخاص ذیربط
۴تصمیم مستند و متناسب
۵اطلاعرسانی و اصلاح سابقه علمی
اقدامات احتمالی نشریه
درخواست توضیح، اصلاح فایل یا ارائه دادهها و مستندات پژوهش؛
توقف موقت فرایند داوری یا انتشار تا تکمیل بررسی؛
رد مقاله یا لغو پذیرش در صورت احراز تخلف؛
انتشار اصلاحیه، توضیح سردبیر، ابراز نگرانی یا اعلام بازپسگیری؛
اعمال محدودیت موقت برای ارسال یا داوری، متناسب با شدت تخلف و پس از بررسی مستند؛
اطلاع به دانشگاه، مؤسسه، حامی مالی، نشریه دیگر، ISC یا مرجع قانونی ذیصلاح در موارد ضروری؛
حفظ سابقه عمومی و شفاف مقاله بازپسگرفتهشده بهجای حذف بدون توضیح، مگر در موارد استثنایی قانونی یا محرمانگی.
اصل تناسب و حق پاسخ: هیچ اتهامی بدون بررسی مستند و فرصت ارائه توضیح مبنای تصمیم نهایی قرار نمیگیرد. اقدام نشریه باید متناسب با ماهیت، شدت، تکرار و پیامد تخلف باشد.
اصلاح، ابراز نگرانی و بازپسگیری مقاله
اصلاحیه
برای خطاهایی که نتیجه اصلی را مخدوش نمیکنند اما نیازمند اصلاح شفاف در سابقه علمیاند.
ابراز نگرانی
زمانی که نگرانی معتبر وجود دارد اما بررسی نهایی نشده یا همکاری و اطلاعات کافی در دسترس نیست.
بازپسگیری
زمانی که یافتهها غیرقابل اعتماد، مقاله تکراری، دارای تخلف جدی یا ناقض اصول اخلاقی باشد.
سیاست استفاده از هوش مصنوعی
ابزار هوش مصنوعی نمیتواند نویسنده یا همنویسنده مقاله باشد.
استفاده معنادار از هوش مصنوعی در نگارش، ترجمه، تحلیل، کدنویسی، تولید تصویر یا پردازش داده باید اعلام شود.
نویسندگان مسئول بررسی صحت، منابع، سوگیریها، محرمانگی و اصالت تمام خروجیهای هوش مصنوعی هستند.
بارگذاری مقاله محرمانه در ابزارهای عمومی هوش مصنوعی توسط داوران یا اعضای تحریریه بدون مجوز ممنوع است.
تولید داده، تصویر یا استناد ساختگی با هوش مصنوعی تخلف پژوهشی محسوب میشود.
آرشیو، نگهداری دادهها و تداوم دسترسی
اطلاعات سامانه، فایلهای ارسالی و سوابق فرایند نشر بهصورت منظم پشتیبانگیری میشوند.
مقالات منتشرشده از طریق سامانه نشریه، DOI، کتابخانه ملی و پایگاههای نمایهسازی قابل بازیابیاند.
نشریه از خودآرشیوی قانونی مقاله مطابق مجوز انتشار و ذکر نسخه رسمی حمایت میکند.
اطلاعات محرمانه نویسندگان و داوران فقط در حد ضرورت علمی، حقوقی و مدیریتی نگهداری و استفاده میشود.
اعتراض، شکایت و گزارش تخلف
نویسندگان، داوران، خوانندگان و اشخاص ثالث میتوانند اعتراض علمی، شکایت فرایندی یا گزارش مستند تخلف را از طریق صفحه تماس با نشریه یا رایانامه رسمی ارسال کنند. گزارش باید شامل مشخصات مقاله، شرح روشن موضوع و مستندات قابل بررسی باشد.
اطلاعات گزارشدهنده تا حد امکان محرمانه نگه داشته میشود؛ با این حال گزارش ناشناس باید دارای مستندات کافی برای آغاز بررسی باشد. اختلاف علمی صادقانه بهخودیخود تخلف پژوهشی محسوب نمیشود.
نشریه عمران و پروژه از همه نویسندگان، داوران، اعضای هیئت تحریریه و همکاران اجرایی انتظار دارد در کنار رعایت استانداردهای علمی، حقیقتجویی، انصاف، امانت، محرمانگی و پاسخگویی را در تمام مراحل پژوهش و انتشار پاس بدارند.
