| فنی،مدیریتی،حقوقی| اعتبار،چابکی،پاسخگویی|

ارائه یک چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره ترکیبی برای انتخاب گزینه‌های بهینه در پروژه‌های عمرانی بزرگ‌مقیاس

10.22034/cpj.2025.568019.1423

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 دی 1404

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی عمران، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران

2 دانشجوی دکترای سازه، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران

چکیده
انتخاب پیمانکار مناسب در پروژه‌های عمرانی بزرگ‌مقیاس به دلیل وجود معیارهای متعارض، عدم‌قطعیت اطلاعات و تفاوت دیدگاه خبرگان، یکی از چالش‌های اساسی مدیریت پروژه محسوب می‌شود. روش‌های متداول انتخاب پیمانکار که عمدتاً بر معیار قیمت پایین‌تر تمرکز دارند، قادر به پوشش هم‌زمان ابعاد فنی، مدیریتی و مالی نبوده و در بسیاری موارد منجر به افزایش ریسک‌های اجرایی و کاهش کیفیت پروژه می‌شوند.مرور ادبیات نشان می‌دهد که اگرچه روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی در سال‌های اخیر توسعه یافته‌اند، اما اغلب آن‌ها عدم‌قطعیت و اختلاف نظر میان خبرگان را به‌صورت ساختاریافته و کمی مدل نمی‌کنند؛ به‌ویژه در پروژه‌های عمرانی بزرگ‌مقیاس که تصمیم‌گیری ماهیتی گروهی دارد.در پاسخ به این شکاف پژوهشی، این مطالعه یک چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره ترکیبی مبتنی بر رویکرد فازی گروهی بازه‌ای (FGI) برای انتخاب پیمانکار بهینه ارائه می‌دهد. در چارچوب پیشنهادی، قضاوت‌های گروهی خبرگان به‌صورت بازه‌های فازی مدل‌سازی شده و فرآیند وزن‌دهی معیارها و ارزیابی گزینه‌ها به‌صورت یکپارچه انجام می‌گیرد.نتایج مطالعه موردی نشان داد که معیار «قابلیت اجرایی و فنی» با وزن نهایی 0.24 بیشترین اهمیت را دارد و پیمانکار P4 با امتیاز نهایی 0.77 به‌عنوان گزینه بهینه انتخاب شد. نتایج تحلیل حساسیت (±10٪ تغییر در وزن معیارها) بیانگر پایداری رتبه‌بندی و قابلیت مقایسه و دفاع از تصمیم نهایی است.یافته‌ها حاکی از آن است که چارچوب FGI نسبت به روش‌های کلاسیک تصمیم‌گیری چندمعیاره، توانایی بیشتری در مدیریت عدم‌قطعیت، کاهش اثر قضاوت‌های فردی و افزایش شفافیت فرآیند انتخاب پیمانکار دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان یک ابزار پشتیبان تصمیم برای مدیران پروژه و کارفرمایان در پروژه‌های عمرانی بزرگ‌مقیاس مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

A Hybrid MCDM Framework for Optimal Contractor Selection in Large-Scale Civil Engineering Projects

نویسنده English

Hasan Mohammadizadeh 2
2 PhD student of Structural Engineering, department of Civil Engineering, Si.C, Islamic Azad University, Sirjan, Iran
چکیده English

Contractor selection in large-scale civil engineering projects is a critical challenge in project management due to the presence of conflicting evaluation criteria, information uncertainty, and divergent expert judgments. Conventional contractor selection approaches, which primarily emphasize the lowest bid price, are insufficient to simultaneously account for technical, managerial, and financial dimensions, often resulting in increased execution risks and compromised project performance. A review of the existing literature reveals that although fuzzy multi-criteria decision-making (MCDM) methods have been extensively applied to contractor selection, most studies fail to model expert disagreement and uncertainty in a structured and quantitative manner, particularly within group decision-making contexts typical of large-scale projects .To address this research gap, this study proposes a hybrid multi-criteria decision-making framework based on the Fuzzy Group Interval (FGI) approach for optimal contractor selection. In the proposed framework, group expert judgments are represented using interval fuzzy numbers, enabling the integrated handling of uncertainty in both criteria weighting and contractor performance evaluation. The applicability of the proposed framework is demonstrated through a real-world case study involving four contractor alternatives. The results indicate that “technical and operational capability” is the most influential criterion, with a final weight of 0.24. Among the evaluated contractors, Contractor P4 achieved the highest final score of 0.77 and was selected as the optimal alternative. Sensitivity analysis, conducted by applying ±10% variations to criteria weights, confirms the stability and robustness of the ranking results and supports the comparability and defensibility of the final decision.The findings demonstrate that the proposed FGI-based framework provides a transparent, robust, and effective decision-support tool for contractor selection in large-scale civil engineering projects, offering superior capability in managing uncertainty and reducing individual judgment bias compared to conventional MCDM methods.

کلیدواژه‌ها English

  • Multi-Criteria Decision Making
  • Contractor Selection
  • Large-Scale Civil Engineering Project
  • Fuzzy Group Interval
  • FGI
  • تاریخ دریافت 01 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 07 دی 1404
  • تاریخ اولین انتشار 07 دی 1404
  • تاریخ انتشار 07 دی 1404