[1] Kekeç, B., N. Bilim, and A. Bilim. Occupational health and safety in excavation works. in
Proceedings of 3rd International Civil Engineering and Architecture Congress (ICEARC’23).
2023.
[2] OSHA, Occupational Safety and Health Administration. 2018.
[3] Boulaid, G., L. Bahi, and L. Ouadif, Risk assessment of excavation work of different types of
construction projects using AHP. International Journal of Civil Engineering and Technology,
2018. 9(12): p. 861-870.
[4] Liu, R., et al., An improved alternative queuing method for occupational health and safety risk
assessment and its application to construction excavation. Automation in Construction, 2021.
126: p. 103672.
[5] Wang, J., S. Zhang, and J. Teizer, Geotechnical and safety protective equipment planning using
range point cloud data and rule checking in building information modeling. Automation in
Construction, 2015. 49: p. 250-261.
[6] Zhang, Y., X. Xing, and M.F. Antwi-Afari, Semantic IFC data model for automatic safety risk
identification in deep excavation projects. Applied Sciences, 2021. 11(21): p. 9958.
[7] Zhang, Y., L. Ding, and P.E. Love, Planning of deep foundation construction technical
specifications using improved case-based reasoning with weighted k-nearest neighbors.
Journal of Computing in Civil Engineering, 2017. 31(5): p. 04017029.
26 / ایران پور مبارکه, مهران , میرزاخانی, حمیدرضا و شاددل, سیدابوالقاسم . -46 ،)3(7 ، نشریه عمران و پروژه، 1404
44
[8] Ding, L. and J. Xu, A review of metro construction in China: Organization, market, cost, safety
and schedule. Frontiers of Engineering Management, 2017. 4(1): p. 4-19.
[9] TingTing, N. and X. HuiGe, Risk control analysis of metro construction based on complex system
brittleness theory. Electronic Journal of Geotechnical Engineering, 2016. 21: p. 9797-9806.
[10] Ding, L., et al., Construction risk knowledge management in BIM using ontology and semantic
web technology. Safety science, 2016. 87: p. 202-213.
[11] Li Meng, L.M., et al., Methodologies of safety risk control for China's metro construction based
on BIM. 2018.
[12] Wang, Y., et al., Risk Management Technologies for Deep Excavations in Water-Rich Areas.
2024, Multidisciplinary Digital Publishing Institute. p. 323.
[13] Lei, Z., et al., Advanced Risk Assessment for Deep Excavation in Karst Regions Using Improved
Dempster–Shafer and Dynamic Bayesian Networks. Buildings, 2024. 14(9): p. 3022.
[14] Lin, S.-S., et al., Ensemble model for risk status evaluation of excavation. Automation in
Construction, 2021. 132: p. 103943.
[15] Hedmond, S., Trench Collapse Deaths Have More an Doubled in 2016. Construction Junkie,
Manhattan, NY, USA, 2017.
[16] Thwala, W.D., Z. Mustapha, and C. Aigbavboa. Management of health and safety risk
associated with excavation cave-in. in Proceedings of the International Conference on
Industrial Engineering and Operations Management Washington DC, USA, September. 2018.
[17] Guo, P., et al., Analysis of observed performance of a deep excavation straddled by shallowly
buried pressurized pipelines and underneath traversed by planned tunnels. Tunnelling and
underground space technology, 2023. 132: p. 104946.
[18] Yi, F., et al., Overturning progressive collapse mechanism and control methods of excavations
retained by cantilever piles. Engineering Failure Analysis, 2022. 140: p. 106591.
[19] Wang, J., et al., Numerical study on the influence of aquitard layer distribution and permeability
parameters on foundation pit dewatering. Water, 2023. 15(21): p. 3722.
[20] ADAK, M., A. USMANI, and A. MANDAL, ENHANCING LARGE UNDERGROUND EXCAVATION
RISK ASSESSMENT: OPTIMIZATION THROUGH INFORMATION SYSTEMS. Journal of Theoretical
and Applied Information Technology, 2024. 102(8).
[21] Lin, S.-S., et al., Risk assessment and management of excavation system based on fuzzy set
theory and machine learning methods. Automation in Construction, 2021. 122: p. 103490.
[22] Zhang, S., et al., Building information modeling (BIM) and safety: Automatic safety checking of
construction models and schedules. Automation in construction, 2013. 29: p. 183-195.
[23] Valipour, A., et al., Hybrid SWARA-COPRAS method for risk assessment in deep foundation
excavation project: An Iranian case study. Journal of civil engineering and management, 2017.
23(4): p. 524-532.
[24] Pan, H., et al., Research on safety risk factors of metro shield tunnel construction in China based
on social network analysis. Engineering, Construction and Architectural Management, 2024.
25 [ انجمالشعاع، عرفان و کاربخش، علی. ) 1402 (. "بررسی میزان ایمنی پروژههای گودبرداری عمیق شهری پایدارشده به روش مهار [
متقابل با استفاده از روشهای مبتنی بر ارزیابی ریسک و تحلیل خرابی." نشریه علمی مهندسی سازه.
26 / ایران پور مبارکه, مهران , میرزاخانی, حمیدرضا و شاددل, سیدابوالقاسم . -46 ،)3(7 ، نشریه عمران و پروژه، 1404
45
26 [ هادی، جلیل و کشاورزبخشایش، محمد. ) 1402 (. "تحقیق درمورد مسائل پایداری و ریزش گودبرداریهای ساختمانی در مناطق [
شهری." نشریه علمی نخبگان علوم و مهندسی.
27 [ قریشینیا، رضا. ) 1400 (. "مدیریت ریسک در پروژه های نوسازی شهری." همایش علمی مطالعات حقوقی، علوم قضایی و پژوهش [
های اجتماعی.
آییننامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی مصوب شورای عالی حفاظت فنی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
ماده 238 : قبل از اینکه عملیات گودبرداری و حفاری شروع شود، اقدامات زیر باید انجام شود:
الف( زمین مورد نظر از لحاظ استحکام دقیقاً مورد بررسی قرار گیرد. ب( موقعیت تأسیسات زیرزمینی از قبیل کانالهای فاضلاب، لولهکشی آب،
گاز، کابلهای برق، تلفن و... که ممکن است در حین انجام عملیات گودبرداری موجب بروز خطر حادثه گردند و یا خود دچار خسارت شوند، باید مورد
شناسایی قرار گرفته و در صورت لزوم نسبت به تغییر مسیر دائم یا موقت و یا قطع جریان آنها اقدام گردد.
ج( در صورتیکه تغییر مسیر یا قطع جریان تأسیسات مندرج در بند ب امکانپذیر نباشد، باید به طرق مقتضی از قبیل نگهداشتن بهطور معلق و یا
محصورکردن و غیره، نسبت به حفاظت آنها اقدام شود. د( موانعی از قبیل درخت، تختهسنگ و غیره از زمین مورد نظر خارج گردند.
ه( در صورتیکه عملیات گودبرداری و حفاری احتمال خطری برای پایداری دیوارها و ساختمانهای مجاور دربر داشته باشد، باید از طریق نصب شمع،
سپر و مهارهای مناسب و رعایت فاصله مناسب و ایمن گودبرداری و در صورت لزوم با اجرای سازههای نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آنها
تأمین گردد.
ماده 239 : اگر در مجاورت محل گودبرداری و حفاری کارگرانی مشغول به کار دیگری باشند، باید اقدامات احتیاطی برای ایمنی آنان به عمل آید.
ماده 240 : دیوارههای هر گودبرداری که عمق آن بیش از 120 سانتیمتر بوده و احتمال خطر ریزش وجود داشته باشد، باید به وسیله نصب شمع،
سپر و مهارهای محکم و مناسب حفاظت گردد؛ مگر آنکه دیوارههای دارای شیب مناسب )کمتر از زاویه پایدار شیب خاکریزی( باشند.
ماده 241 : در مواردی که عملیات گودبرداری و حفاری در مجاورت خطوط راهآهن، بزرگراهها و یا مراکز و تأسیساتی که تولید ارتعاش مینمایند
انجام شود، باید تدابیر احتیاطی از قبیل نصب شمع، سپر و مهارهای مناسب برای جلوگیری از خطر ریزش اتخاذ گردد.
ماده 242 : مصالح حاصل از گودبرداری و حفاری نباید به فاصله کمتر از نیم متر از لبه گود ریخته شود. همچنین این مصالح نباید در پیادهروها و
معابر عمومی به نحوی انباشته شود که مانع عبور و مرور گردد.
ماده 243 : دیوارههای محل گودبرداری و حفاری در موارد ذیل باید دقیقاً مورد بررسی و بازدید قرار گرفته و در نقاطی که خطر ریزش بهوجود آمده
است، وسایل ایمنی نصب و یا نسبت به تقویت آنها اقدام گردد.
الف( بعد از یک وقفه 24 ساعته یا بیشتر در کار ، ب( بعد از هرگونه عملیات انفجاری
ج( بعد از ریزشهای ناگهانی ، د( بعد از صدمات اساسی به مهارها ه( بعد از یخبندانهای شدید ، و( بعد از بارانهای شدید
ماده 244 : در محلهایی که احتمال سقوط اشیاء به محل گودبرداری و حفاری وجود دارد، باید موانع حفاظتی برای جلوگیری از واردشدن آسیب به
کارگران پیشبینی گردد. همچنین برای پیشگیری از سقوط کارگران و افراد عابر به داخل محل گودبرداری و حفاری نیز باید اقدامات احتیاطی از قبیل
محصورکردن محوطه گودبرداری، نصب نردهها، موانع، وسایل کنترل مسیر، علائم هشداردهنده و غیره انجام شود.
ماده 245 : شبها در کلیه معابر و پیادهروهای اطراف محوطه گودبرداری و حفاری باید روشنایی کافی تأمین شود و همچنین علائم هشداردهنده
شبانه از قبیل چراغهای احتیاط، تابلوهای شبرنگ و... در اطراف منطقه محصورشده نصب گردد، بهطوریکه کلیه عابران و رانندگان وسایل نقلیه از فاصله
کافی و بهموقع متوجه خطر گردند.
ماده 246 : قبل از قراردادن ماشینآلات و وسایل مکانیکی از قبیل جرثقیل، بیل مکانیکی، کامیون و... و یا انباشتن خاکهای حاصل از گودبرداری و
حفاری و مصالح ساختمانی در نزدیکی لبههای گود، باید شمع، سپر و مهارهای لازم جهت افزایش مقاومت در مقابل بارهای اضافی در دیواره گود نصب
گردد.
ماده 247 : درصورتیکه از وسایل بالابر برای حمل خاک و مواد حاصل از گودبرداری و حفاری استفاده شود، باید پایههای این وسایل بهطور محکم و
مطمئن نصب گردیده و خاک و مواد مذکور نیز باید با محفظههای ایمن و مطمئن بالا آورده شوند.
ماده 248 : هرگاه دیواری جهت حفاظت یکی از دیوارههای گودبرداری مورد استفاده قرار گیرد، باید به وسیله مهارهای لازم پایداری آن تأمین شود.
ماده 250 : چنانچه وضعیت گود یا شیار به نحوی است که روشنایی کافی با نور طبیعی تأمین نمیشود، باید جهت جلوگیری از حوادث ناشی از
فقدان روشنایی، از منابع نور مصنوعی استفاده شود.
ماده 252 : در مواردی که حفاری در زیر پیادهروها ضروری باشد، باید جهت پیشگیری از خطر ریزش، اقدامات احتیاطی از قبیل نصب مهارهای
مناسب با استقامت کافی انجام و با نصب موانع، نردهها و علائم هشداردهنده، منطقه خطر بهطور کلی محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری به عمل
آید.
ماده 253 : در گودها و شیارهایی که عمق آنها از یک متر بیشتر باشد، نباید کارگران را به تنهایی به کار گمارد.
ماده 254 : درحفاری با بیل و کلنگ باید کارگران به فاصله کافی از یکدیگر به کار گمارده شوند.
26 / ایران پور مبارکه, مهران , میرزاخانی, حمیدرضا و شاددل, سیدابوالقاسم . -46 ،)3(7 ، نشریه عمران و پروژه، 1404
46
ماده 255 : در شیارهای عمیق و طولانی که عمق آنها بیش از یک متر باشد، باید به ازای حداکثر هر سی متر طول، یک نردبان کار گذارده شود. لبه
بالایی نردبان باید تا حدود یک متر بالاتر از لبه شیار ادامه داشته باشد.
ماده 256 : برای رفتوآمد کارگران به محل گودبرداری باید راههای ورودی و خروجی مناسب و ایمن در نظر گرفته شود. در محل گودهایی که عمق
آن بیش از 6 متر باشد، باید برای هر شش متر یک سکو یا پاگرد برای نردبانها، پلهها و راههای شیبدار پیشبینی گردد. این سکو یا پاگردها و همچنین
راههای شیبدار و پلکانها باید به وسیله نردههای مناسب محافظت شوند.
ماده 257 : عرض معابر و راههای شیبدار ویژه وسایل نقلیه نباید کمتر از چهار متر باشد و در طرفین آن باید موانع محکم و مناسبی نصب گردد. در
صورتیکه این حفاظ از چوب ساخته شود قطر آن نباید از بیست سانتیمتر کمتر باشد.
ماده 258 : در محل گودبرداری باید یک نفر نگهبان مسئول نظارت بر ورود و خروج کامیونها و ماشینآلات باشد و نیز برای آگاهی کارگران و سایر
افراد علائم هشداردهنده در معبر ورود و خروج کامیونها و ماشینآلات مذکور نصب گردد.
ماده 259 : راههای شیبدار و معابری که در زمینهای سخت )بدون استفاده از تخته چوبی( ساخته میشود باید بدون پستی و بلندی و ناهمواری
باشد.
ماده 260 : افرادی که در عملیات گودبرداری و حفاری بهکار گرفته میشوند باید دارای تجربه کافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر کار آنان نظارت
نمایند.